Book Appointment Now
ترمیم دندان
به فرایند بازسازی بخشهای از بینرفته یا آسیبدیدهی یک دندان گفته میشود که بر اثر پوسیدگی، شکستگی، فرسایش یا آسیبدیدگی ایجاد شده است. هدف ترمیم حفظ ساختار دندان، بازگرداندن شکل و عملکرد، پیشگیری از گسترش پوسیدگی و بهبود زیبایی لبخند است.
اهداف ترمیم دندان
-
حذف بافت پوسیده و جلوگیری از پیشرفت پوسیدگی
-
بازگرداندن فرم و عملکرد دندان (جویدن، تلفظ)
-
جلوگیری از درد و عفونت (پالپیت)
-
حفظ تاج دندان و تأخیر یا جلوگیری از نیاز به درمانهای پیچیدهتر (عصبکشی، روکش، ایمپلنت)
انواع ترمیم دندان
مواد ترمیمی رایج دندان
معرفی و کاربرد
۱. کامپوزیت نوری
(Resin Composite)
-
ویژگی: همرنگ دندان، چسبندگی شیمیایی و میکرو مکانیکی به ساختار دندان پس از باندینگ
-
موارد کاربرد: ترمیم نواحی قدامی و خلفی، پر کردن شکافهای زیبایی، اصلاح شکل دندان، ترمیمهای کوچک تا متوسط
۲. آمالگام
(Amalgam)
-
ویژگی: آلیاژی از جیوه و فلزات دیگر (نقره، قلع، مس). بسیار بادوام و مقاوم در برابر فرسایش
-
موارد کاربرد: اغلب در دندانهای آسیا (عقبی) که بار جویدن زیاد است
۳. گلاس آینومر
(Glass Ionomer)
-
ویژگی: آزادسازی فلوراید، چسبندگی مناسب به عاج و مینای دندان، مناسب برای ترمیمهای کوچک و موقت
-
موارد کاربرد: ترمیمهای کودکان، ترمیم زیرین (base/liner)، نقاطی که دسترسی خشک سخت است.
مزایا و معایب ترمیم دندان
مزایا
- زیبایی: همرنگ دندان، مناسب برای نواحی قابل مشاهده
- حفظ نسج دندان: نیاز به تراش کمتر نسبت به آمالگام (حفظ ساختار سالم)
- چسبندگی: اتصال شیمیایی به ساختار دندان با سیستم باندینگ
- قابلیت ترمیم موضعی: اگر ناحیهای از ترمیم آسیب ببیند، بهراحتی قابل ترمیم است.
معایب
- نیاز به تکنیک حساس و کنترل رطوبت
- ممکن است در درازمدت بیشتر مستعد لکهپذیری و سایش نسبت به آمالگام باشد (بسته به ماده و مراقبت).
- معمولاً هزینهٔ بالاتری دارد و زمان اجرای بیشتری میطلبد.
مزایا
- دوام و مقاومت بالا در برابر نیروهای جویدن — مناسب برای دندانهای خلفی
- اجرای سریعتر و کمتر حساس به رطوبت هنگام کار
- هزینه معمولاً کمتر از کامپوزیت
معایب
- زیبایی کمتر به دلیل رنگ فلزی — نامناسب برای دندانهای جلو
- نیاز به تراش بیشتر تا شکل مکانیکی مناسبی برای نگهداری آمالگام فراهم شود.
- نگرانیهای محیطی / بهداشتی در مورد جیوه (در موارد خاص مقررات و توصیهها وجود دارد — در صورت نیاز با استانداردهای محلی هماهنگ شوید).
شاخصهای انتخاب مواد ترمیمی
پزشک با بررسی موارد زیر مشخص میکند که از کدام مواد و روش برای ترمیم دندان استفاده شود. این شاخصها شامل موارد زیر میباشد:
-
محل پوسیدگی (قدامی یا خلفی)
-
حجم از دست رفتۀ تاج دندان
-
الزام به زیبایی (لبخند، دندانهای جلو)
-
بار جویدن (دندانهای آسیاب نیاز به مقاومت بیشتر دارند)
-
هزینه و ترجیح بیمار
-
شرایط رطوبت و دسترسی حین کار
عوامل موثر در طول عمر ترمیم دندان
از عوامل موثر در طول عمر ترمیمها میتوان به بهداشت دهان، مقدار باقیماندهٔ ساختار دندان، نیروی جویدن (برقزدن دندان)، عادات غذایی، جلسات چکاپ منظم، کیفیت کار و تجربه دندانپزشک اشاره کرد.
مراقبتهای بعد از ترمیم دندان (جزئی و کامل)
-
تا برگشت کامل بیحسی از جویدن با دندان ترمیمشده خودداری کنید (اگر بیحسی بود).
-
تا 24 ساعت از خوردن غذاهای خیلی سفت یا جویدن با سمت ترمیم خودداری کنید (بخصوص اگر ترمیم تازه است یا آمالگام گذاشته شده که ممکن است زمان ثبات نیاز داشته باشد).
-
بهداشت روزانه: مسواک دو بار در روز (ترجیحاً با خمیردندان حاوی فلوراید) و نخ دندان روزانه.
-
از مصرف مداوم غذاها و نوشیدنیهای بسیار اسیدی یا رنگی خودداری کنید تا لکهپذیری و فرسایش کاهش یابد.
-
در صورت حساسیت بیش از حد یا درد پس از ۷–۱۴ روز، یا در صورت ایجاد شیار، شکستگی یا لقشدن ترمیم → به دندانپزشک مراجعه کنید.
-
چکاپ و پالایش هر ۶ ماه یکبار توصیه میشود (بررسی ترمیمها، جرمگیری و فلاشبکهای کوچک).
-
اگر دندانقروچه یا براکسیزم دارید، ممکن است نیاز به محافظ شب (نایت گارد) باشد تا عمر ترمیم افزایش یابد
نکات پیشگیرانه از ترمیم دندان
با رعايت موارد زیر میتوانید از نیاز به ترمیم دندانها جلوگیری نمایید.
سوالات متداول (FAQ)
ترمیم با کامپوزیت برای دندانهای عقبی مناسب است؟
بله، برای ترمیمهای کوچک تا متوسط در دندانهای عقبی میتوان از کامپوزیت استفاده کرد، اما در مواقعی که حجم زیادی از تاج از بین رفته یا نیروهای جویدن زیاد است، مواد مقاومتر یا روکش پیشنهاد میشود.
آیا آمالگام خطرناک است؟
آمالگام حاوی مقدار بسیار کمی جیوه است که در فرم باند یا ترکیب شیمیاییاش بهکار رفته؛ سازمانهای بهداشتی مختلف استانداردها و راهنماییهایی برای مصرف و دفع دارند. اگر نگران هستید، میتوانید با دندانپزشک دربارهٔ جایگزینها صحبت کنید.
بعد از ترمیم چه زمانی میتوانم مسواک بزنم؟
بلافاصله پس از رفع بیحسی و خروج از مطب میتوانید مسواک بزنید؛ اما توصیه میشود در ۲۴ ساعت اولیه از غذاهای بسیار چسبناک یا سفت بپرهیزید.
ترمیم چگونه تشخیص داده میشود که خراب شده یا نشت دارد؟
علائمی مثل حساسیت مداوم، درد ضربهای، لقشدن ترمیم، تغییر رنگ اطراف ترمیم یا بوی بد میتواند نشاندهندهٔ مشکل باشد — کنترل منظم بهترین راه شناسایی زودهنگام است.